Inleiding tot Zen
Beste cursist,
Het is voor mij altijd weer een geweldige stimulans om met een groep mensen op onderzoek te gaan naar wat zen kan betekenen voor ons in het dagelijks leven. Dit maakt het voor mij weer nieuw en sprankelend. Een beroemde zenmeester, Shunryu Suzuki, heeft ooit een boek geschreven dat ‘Zen Mind, Beginners Mind’ heette. Daarin betoogt hij dat je zen alleen goed kunt beoefenen als je er iedere keer weer aan begint alsof het de eerste keer is. Voor velen van jullie hoef je niet te doen alsof, maar is het echt de eerste keer. Je bent dan ook het meest geschikt om zen te beoefenen. Natuurlijk heb je allerlei ideeën en verwachtingen over zen en ik hoop dat het je lukt om die zoveel mogelijk los te laten in de loop van de cursus. Want uiteindelijk gaat het er om dat we de wereld vrij van (voor)oordelen tegemoet kunnen treden. Hoe kunnen we de onbevangenheid van een kind combineren met de intelligentie en het sociale vermogen van een volwassene? Hoe kunnen we onze overlevingstaktieken uitschakelen als we ze niet echt nodig hebben? En hoe kunnen we rust en harmonie in ons leven inbrengen zonder de passie en de bevlogenheid kwijt te raken? Dat zijn allemaal vragen waarmee ik zelf al heel lang stoei en waar geen pasklare antwoorden op zijn. Zen helpt me wel om met deze vragen om te gaan en ze levend te houden in mijn dagelijkse bestaan.
Volgens de Boeddha zijn er 84.000 wegen die naar een spiritueel hoogtepunt kunnen leiden in het leven van mensen. Zen is een van die vele wegen en ik heb ontdekt dat het mijn weg is. Of het ook jouw weg zal worden moet nog blijken en is geenzins zeker. Zen kan door iedereen beoefend worden die kan zitten of liggen (dus echt iedereen!) maar dat wil nog niet zeggen dat het goed is voor iedereen. Ooit zij een Jezuït (die ook zenmeester was) tegen mij “Zen is een langzame weg, maar het is een hele grondige weg.” En nu zo’n 30 jaar later moet ik hem gelijk geven. Zen is als lopen door hele fijne mist. In eerste instantie voel je er niet zoveel van, maar na uren lopen ben je door en door nat. Zo werkt dat met zen ook. Doordat je iedere dag weer op je kussentje gaat zitten gaat er langzemerhand iets in je leven veranderen. Daar moet je wel bereid toe zijn. Voor sommige mensen werkt dit goed en voor anderen bestaan er allerlei andere wegen. Niemand gaat uiteindelijk voor zijn plezier zitten. Er is een vanuit de wil gedreven daad voor nodig om de tijd vrij te maken om iedere dag op je kussentje of bankje te kruipen. Toch is die daad, die iedere dag weer terugkomt uiteindelijk de brug waarmee je dagelijkse geest verbonden wordt met de grote stilte die ergens diep van binnen zit. Voor sommige mensen duurt dit heel lang (zoals bij mij) voor anderen gaat het vrij snel. Maar of het nu lang of kort duurt het zitten in zazen is een expressie van het spirituele pad dat je net betreden hebt. En of je dit nu lang doet of kort er zal altijd iets positiefs van uitgaan in jouw leven.
De zen die ik beoefen is niet volgens een strakke traditie. Er zitten elementen in van de twee hoofdstromingen in Japan, Soto-shyu en Rinzai-shyu. Daarnaast zitten er ook elementen van de oorspronkelijke Chineze Ch’an in, aangezien mijn huidige leraar erkend is in de Chineze Lin Chi Ch’an traditie. Mijn leraar heet Ton Lathouwers en is een van de meest liberale zen meesters die ik ooit ontmoet heb. Hij weet veel van zen maar ook van het christendom zowel in Europa als de Russisch othordoxe vorm. Als voormalig hoogleraar slavische talen kent hij de Russiche schrijvers als geen ander. Hij combineert zijn eruditie met zijn gepassioneerd mededogen en wordt ook gezien als inspirator van een breed verband van zen beoefenaren die zich de Maha Karuna (groot mededogen) Ch’an school noemt in Nederland en België. Iedere keer als ik een retraite met hem houd dan gaat mijn hart open en ben ik beter in staat het lijden in de wereld te ervaren en er wat mee te gaan doen. Ik hoop dat ik iets van zijn inspiratie en bevlogenheid aan jou kan overbrengen. Daarnaast wens ik je een fijne cursus met veel stille ervaringen.
Gasshoo,
Olaf